skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen Bhic

Het Varkensfonds te Nieuw-Borgvliet

In de loop van de tweede helft van de 19e eeuw begonnen arbeiders zich te verenigen in Werkliedenverenigingen. Nieuw-Borgvliet bleef niet achter, want in de Nederlandsche staatscourant van dinsdag 25 juli 1893 wordt Koninklijk Erkend de Werkliedenvereeniging “Broederliefde", onder de zinspreuk: Eensgezindheid , te Nieuw-Borgvliet, gemeente Bergen op Zoom.

De statuten vermelden onder andere “alle middelen aan te grijpen welke kunnen strekken tot veredeling en zedelijke verheffing van den werkman”. Maar ook “elkanders nood en kommer te verlichten:

a. door geldelijke uitkeering in geval van ziekte;

b. door geldelijk bij te dragen in de begrafeniskosten enz. in geval van overlijden van een hunner of een hunner ecbtgenooten”.

Op de website Delpher kranten zie je tal van maatschappelijke verenigingen en sociale fondsen ontstaan. Ook Varkensfondsen, die tegen betaling van contributie en polisgeld een uitkering geven bij overlijden van varkens. Op genoemde site staat een eerste bericht over een Varkensfonds in een krant van 1885. In 1906 is er een Varkensfonds in Prinsland (gemeente Dinteloord en Prinsenland) en op 11 oktober 1908 wordt melding gemaakt van een varkensfonds te Nieuw Vossemeer en Wouw.


Artikel in Brabants Nieuwblad op 24 januari 1961

Varkensfonds 

De Rooms-katholieke parochie Nieuw-Borgvliet blijft ook op dit punt niet achter. Op 29 november 1908 bericht dagblad De Zoom over de oprichting van een varkensfonds op het dorp. De zelfde krant meldt op 13 december een ledental van 30. Het Varkensfonds is opgericht door de Vereniging tot Onderlinge Bijstand. De bisschop van Breda keurt het reglement van het fonds goed op 9 december 1908.

Doel van het fonds

Het doel van het fonds is : “eene geldsom uit te keeren aan de leden, die buiten hunne schuld, door ziekte of ongelukken varkens verliezen, …. “. In 1954 wordt het reglement opnieuw vastgesteld. Het doel wordt dan “door eenheid en samenwerking een degelijke en welvarende arbeidersstand te vormen in katholieke geest”. Het fonds is in 1954 de Partij voor de Dieren avant la lettre, want als middel om het doel te bereiken wordt benoemd “het bestrijden van slechte behandeling van varkens”. Maar ook de mens wordt niet vergeten in het reglement, want een middel is ook “het bestrijden van bepaalde slechte gewoonten van de leden”.

Meer samenhorigheid op het dorp bij onheil

Van de onderlinge samenhorigheid op het dorp bij onheil blijkt ook op 20 januari 1909 in de krant. Er is een onderling particuliere nachtwachtdienst ingesteld, na inbraken in de week ervoor.

De patroonheilige van het fonds Het fonds staat onder bescherming van de Heilige Antonius Abt. Deze heilige is patroon voor het vee der boeren. Hij wordt daarom ook wel genoemd “Antonius van het varken”.


 

Varkenskop op altaar van H. Antonius Abtkerk


Maar Antonius is ook de patroonheilige van de parochie Nieuw Borgvliet, die er sedert 1865 is. Zijn feestdag is 17 januari en die dag werd eind 19e en begin 20e eeuw gelijk gesteld met een zondag. Het fonds dient ook jaarlijks tijdens het octaaf (de week waarin 17 januari valt) een Heilige Mis te laten lezen. Maar er werd ook een varkenskop verkocht waarvan de opbrengst voor de kerk is.

Aansluiting bij koepelorganisatie In 1919 sluit het Varkensfonds zich aan bij de pas opgerichte Rooms Katholieke Werklieden Vereeniging, afdeling Nieuw Borgvliet. Een vereniging met ook andere fondsen. Later werd de R.K.W.V. de Katholieke Arbeiders Bond.

Einde van het fonds

In 1946 kondigt de minister een verbod af tot het houden van een varken. Alleen een land- en tuinarbeider mogen dit nog. Hiertegen reclameerde het fonds en in een vergadering in januari 1947 werd opgemerkt dat “niemand zijn varken heeft op moeten ruimen”. Door steeds verdergaande hygiëne voorschriften sterft het houden van een varken aan huis uit. Volgens het kasboek vinden in 1962 en 1963 nog enkele ruimingen plaats daarna tot 1970 een enkele keer. In 1978 is er het einde van het fonds.


Brabants Nieuwsblad 26 januari 1959

 

Wilt u meer lezen over de H. Antonius Abt en het Varkensfonds? Klik hier om de volledige versie te lezen

 

Reacties (3)

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 8 april 2021 om 21:54
Kijk, ik heb weer heel wat opgestoken! Bedankt voor je bijdrage, Willem.
Oscar Kieboom zei op 21 oktober 2021 om 18:53
vind dit artikel interessant omdat ik geboren ben en opgegroeid in café kieboom-dekkers.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 22 oktober 2021 om 15:20
Dat kan ik me voorstellen, Oscar! In welke periode heb je daar (ongeveer) gewoond? Wat is je het meeste bijgebleven?

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!