skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Karin de Mol
Karin de Mol RA Tilburg
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Karin de Mol
Karin de Mol RA Tilburg

Klooster Mariënburg te 's-Hertogenbosch

Paul Huismans
Paul Huismans Bhic
vertelde op 2 maart 2015
bijgewerkt op 28 februari 2021
In 1871 werd het moederhuis van de Zusters van J.M.J. verplaatst van Engelen naar ’s-Hertogenbosch. Het nieuwe klooster kwam te staan op de gronden van het voormalige middeleeuwse klooster van de Zusters van het Gemene Leven Mariënburg. Men besloot het nieuwe gebouw deze oude naam te geven.

Foto: © Fren Nabuurs, 2010Er is nog een enkele muur zichtbaar van de vroegere kapel van het oude franciscanessenklooster. J.H.H. van Groenendael ontwierp het neogotische gebouw op nummer 92, dat tussen 1897 en 1899 werd gebouwd en de kapel met het neogotische interieur, die op 26 juni 1899 werd geconsacreerd.

De Bossche beeldhouwer Hendrik van der Geld maakte het altaar, waarvan de reliëfs bewaard zijn gebleven. Het gebouw dat moederhuis zou worden werd alleen door de tuin van het oude gebouw aan de Postelstraat gescheiden.

Foto: IJ.Th. Heins, 19985. Bron: Collectie Rijksdienst voor het Cultureel ErfgoedNummer 94 was de kweekschool die in januari 1925 werd ingewijd. Architect C. Estourgie heeft de stijl aangepast aan het oudere gedeelte. Na afbraak van de oude kweekschool in 1926 bouwde architect Orie een nieuw woongedeelte voor de zusters. Dit sloot, ook in stijl, aan bij het bestaande Mariënburg en bevatte refters, recreatiezalen, kapittel- en slaapzalen. Deze vleugel wordt nu nog door de zusters bewoond.

Ook het noviciaat en postulaat ondergingen verbouwingen en uitbreidingen. Aansluitend aan de kweekschool ontwierp architect Orie aan de Sint Janssingel 96 een nieuw gebouw voor het huishoud- en industrieonderwijs. Het merendeel van de lokalen van het vier verdiepingen hoge gebouw lag aan de tuinkant. Het is ingezegend op 8 december 1931.

Boven het portaal van de kweekschool is een bekroning van een reliëf met gestileerde engelen en Jezus, Maria en Jozef met stralenkrans en de tekst: Ora et Labora.

Foto: BHIC, Collectie Provincie Noord-BrabantIn 2001 werden het klooster Mariënburg en de kweekschool rijksmonument. De gebouwen van de huishoudschool en de kweekschool werden in 2004 in eigendom overgedragen aan Heijmans Vastgoed Realisatie B.V. De huishoudschool is gesloopt, de kweekschool is tot appartementen verbouwd.

In februari 2015 maakten de zusters bekend dat zij voor het eind van het jaar uit de Mariënburg gaan vertrekken. Alleen het generaal bestuur van de congregatie blijft er gehuisvest. De overige zusters gaan in een appartement wonen of verhuizen naar een verzorgings – of verpleeghuis in Boxtel of Heeswijk-Dinther.

Lees de reactie van Jos Bakker hieronder voor de actuele stand van zaken.

Bronnen

Gegevens: Jan Smits, Vademecum van religieuzen en hun kloosters in Noord-Brabant. Alphen a/d Maas, 2010.

Foto's

  1. © Fren Nabuurs, 2010
  2. IJ.Th. Heins, 19985. Bron: Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed  328.229
  3. BHIC, Collectie Provincie Noord-Brabant

Reacties (11)

Jos Bakker,s-Hertogenbosch zei op 18 maart 2019 om 13:32
De laatste alinea vraagt om een update. Op 28 mei 2015 zijn de laatste 10 zusters vertrokken. Vervolgens is het complex overgedragen aan de nieuwe eigenaar . Het Generaal Bestuur zetelt in het 'Van Lanschot' gebouw aan de St. Janssingel - ook dat pand zal binnenkort worden overgedragen aan voornoemde eigenaar. Het Provinciaal bestuur heeft zijn kantoor aan het voormalige rectorshuis aan de Vughterstraat 93.Vermeldenswaard is dat na grondige renovatie in 2016-2018het complex ( nu 'Campus Mariënburg' genaamd ) nu ruimte biedt aan een andere bevolking met een 'roeping'.... in 'Big Data'. Op de locatie zijn ( 300+ nu ) studenten , onderzoekers en tientallen ICT bedrijven werkzaam. In de voormalige woonvleugel van de zusters zijn 32 appartementen gebouwd voor studenten en anderen.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 18 maart 2019 om 20:20
Bedankt voor deze actualisatie, Jos. Hou je ons op de hoogte, mochten zich nieuwe ontwikkelingen voordoen? Dat stellen we zeer op prijs!
Jos Bakker zei op 28 maart 2019 om 14:41
Aanvulling en correctie op mijn vorige update :
- Het Generaal Bestuur is inmiddels vertrokken uit het voormalige 'Van Lanschot Stichting' en verhuisd naar de Vughterstraat 93. Ook dit gebouw zal na renovatie onderdeel worden van de 'Campus Mariënburg' en onderdak bieden aan ICT bedrijven.
- de voormalige woonvleugel bevat 76 huur appartementen plus een appartement voor de beheerder ( en dus niet 32....)
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 28 maart 2019 om 16:42
Dank Jos, dan zijn we weer helemaal bij de tijd!
Jolanda Marcé zei op 25 februari 2021 om 10:05
Hallo,
Wat ik mis in de verhalen over het klooster de Marienburg het volgende;
Aan de achterkant van de Marienburg was vroeger een stuk aangebouwd tot aan de Postelstraat. Daar was een ingang voor de kleuterschool bij de nonnen. We liepen dan door een gebouw en kwamen uit op een binnenplaats waar nu de stadstuin is. Vooraan rechts is nog steeds de deur waar we naar binnen gingen voor de kleuterschool. Buitenspelen deden we op een gedeelte van de huidige tuin. Ik ben geboren in 1965 dus het zal eind jaren 60 zijn geweest. Al vrij snel, jaren 70 wellicht, is dat gedeelte van het klooster afgebroken. Ik kan me nog herinneren dat daar lang een open plek is geweest. Misschien speelde dat ook in de tijd dat men de Binnendieze wilde dempen en dat het even duurde voor er definitieve plannen kwamen voor dat gedeelte. Uiteindelijk zijn er appartementen gebouwd aan de Postelstraat.
Er zullen vast nog foto's of andere bescheiden zijn in het archief. Daar ben ik ook wel benieuwd naar.
Met vriendelijke groet,
Jolanda Marcé
Franka zei op 8 januari 2022 om 16:20
De Marienburg het moederhuis van de zusters ,

Ik ben van jongs af aan vaak meegenomen naar het klooster .
Wij vertrokken dan naar Den Bosch vaak voor recepties en jubilea vieringen.
Dit soort dagen waren altijd voorzien van heerlijk en vers eten.
Ik vond de Marienburg een heel imposant gebouw heb vaak van beneden tot boven over de gangen lopen dwalen ( vooral tijdens de kerkmis) , de enorme zolders en de kelders maakte op mij de meeste indruk . Wat een bouwwerk echt heel indrukwekkend !
Alles was zo groot ! De keukens , de kapel en binnentuin .
Wat een ... rijkdom !
Het kwam in mijn beleving alleen niet helemaal overeen met leven in eenvoud en soberheid.
Maar misschien begreep / begrijp ik die boodschap wel verkeerd :-)

Ik zie Vught ook al in het rijtje staan en daar ben ik ook vaak geweest.
Herinner mij het grote landgoed en de kassen. Er was een aardige tuinman indienst die jaarrond de groenten voor de dames kweekte . Wij kregen vaak van dit lekkers mee naar huis .

Buiten was er ook nog een enorme moes en bloementuin .
Alles werd zo ingedeeld dat het ene gewas het andere beschermde, vrij van bestrijdingsmiddelen .
En in de grote keuken werd alles bereidt en houdbaar gemaakt dmv wecken , jam , sauzen , soep en bessensap .
Ja, de zusters wisten het wel . Zelfvoorzienend !

Toch vond ik het ook altijd wel een beetje apart.
Zoveel vrouwen die samen in zo'n gemeenschap leven en waarbij religie zo duidelijk aanwezig is .
Niet voor iedereen weggelegd denk ik dan maar .
Ook was er nog een groot landhuis in jaren dertig stijl.
Dit was een vakantiehuis ( Huize de Woestijn ) midden in de bossen waar de zusters vaak tesamen met hun familie vakantie vierden .
Echter niet gelegen in Brabant maar Gelderland , dus past hier dan eigenlijk niet tussen .

Hartelijke groet en ik vind dit een heel mooie site !
Franka

Thijs de Leeuw
Thijs de Leeuw bhic zei op 10 januari 2022 om 08:13
Bedankt Franka voor je bijdrage over klooster Mariënburg en de bijzondere band die jullie ermee hadden. Met plezier gelezen. Het zijn dus ook plaatsen geweest (je noemt ook een klooster in Vught?) die bij jou veel vragen opriepen over religie. Over welke jaren hebben we het eigenlijk? Vertel nog eens verder als je wilt. Hartelijke groet,
Franka zei op 11 januari 2022 om 16:58
Hallo Thijs ,
Vught is Huize Theresia geweest . Ik praat dan over midden jaren tachtig tot en met enige jaren voor de sluiting van klooster.

In Huize Theresia werden retraites voor zowel zusters en leken gehouden .
Dit o.a naar de leer van Ignatius de Loyola ( Inigo Lopez , Spanje ) , iets wat ik als jong meisje wel opving maar eigenlijk nog niks van snapte .
Nu inmiddels wel !
Mijn familie leerde de zusters in de jaren tachtig kennen .
De zusters woonden inmiddels niet meer in het klooster maar in de wijk en tussen de "gewone" burger .
En zo werden vriendschappen gesloten ,soms vanuit de kerk en soms vanuit een vrijwillige vorm van hulpverlening aan een gezin of gezinnen .
Deze gezinnen waren vaak beslast met sociaal maatschappelijk problemen .

Ikzelf heb de mooie herinneringen eerder hierboven al gedeeld. Maar er waren zeker ook moeilijke momenten :
Het verschil in leeftijd met de zusters was groot , zij waren van een heel andere generatie ; geboren midden jaren 20 en ik 50 jaar later .
Dit zorgde toch nog weleens voor onbegrip en botsing mbt tot denken en doen .
Ook heb het zo op de voorgrond staan van het geloof niet altijd als prettig ervaren , te veel en te vaak .
Al met al een bijzondere belevenis met een band die tot enige jaren terug heeft bestaan , de zusters zijn inmiddels overleden .

Groet Franka
Thijs de Leeuw
Thijs de Leeuw bhic zei op 13 januari 2022 om 14:45
Blijft een bijzonder verhaal, dank Franka dat je nog wat meer wilde vertellen over die hechte band met de zusters, echt tot op het laatst ook.
Jos Bakker zei op 18 januari 2022 om 10:08
Beste Thijs,

Nog wat extra informatie over het kloostercomplex. Vorig jaar vroeg Jolanda M. om meer informatie over de gebouwen tussen het huidige complex en de Postelstraat. Dat was het eerste moederhuis en huisvesting voor o.a. kleuterschool (gemengd!) en de lagere school voor meisjes. Een fraaie luchtfoto uit de 30'er jaren is te vinden via de website http://www.aviodrome.info/Home/Home/, vul Marienburg in het zoekvenster en de oogst is 3 foto's.

Nog wat wetenswaardigs over de zusters: net zoals andere congregaties waren ze actief op vele locaties in het land. Om een idee te geven : in 1920 ging het om ongeveer 36000 kinderen, 70 locaties en 2000 zusters...Vooruitstrevend in type onderwijs, o.a. Montessori en de eerste MMS in Nederland !(Nijmegen).Tegenwoordig is de hoofdzetel van JMJ verplaatst naar Azië ( Sulawesi ) en zijn wij in hun ogen weer missieland :-)
Thijs de Leeuw
Thijs de Leeuw bhic zei op 19 januari 2022 om 11:17
Hallo Jos, leuk om weer een reactie van je te lezen. Dank voor weer een mooie aanvulling van de pagina voor wat betreft de tussengelegen panden, en voor je hulp aan Jolanda. Goede tip ook, die luchtfoto's op de site Aviodrome. Voor hogere resoluties zal contact met ze kunnen worden opgenomen. Die cijfers die je noemt zijn wel veelzeggend, niet alleen voor deze congregatie maar in het algemeen ook markeren ze hoe in betrekkelijk korte tijd, met ingang van de 19e eeuw, religieuze instituten echt in het hele land uit de grond schoten en invloed kregen op het onderwijs, de zorg, et cetera. Echte mega-instellingen. En dan later in de twintigste eeuw vrij abrupt de neergang, bijzondere geschiedenis!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!