skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Ans Holman
Ans Holman RA Tilburg
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Ans Holman
Ans Holman RA Tilburg

Landgoed Goeree en een verzamelaar van landgoederen

Bergen op Zoom kende ooit aardig wat landgoederen aan de oostkant van de stad, waar de rijken neerstreken. Lievensberg, Lievenshove, Ruytershove, om er maar een paar te noemen. Namen die we nu nog kennen, maar waar we geen beeld meer bij hebben. Veel minder bekend is landgoed Goeree.

Landgoed Goeree

A.D. v.d. Gon (Bron: Marinemuseum Den Helder)
A.D. v.d. Gon (Bron: Marinemuseum Den Helder)

De naam is op dit moment nergens meer terug te vinden. Maar het aardige van dit verdwenen landgoed is wel dat ook nu nog prima in het landschap te zien is waar ooit het huis en de opstallen hebben gestaan. Ook de toegang laat zich makkelijk herkennen. De gemetselde brug over de gracht is nog zo goed als intact.

Landgoed Goeree komt al in 1411 in de archieven voor. Het heet dan echter Ansen Mare. In 1529 was de naam van het gebied Anxtmeer geworden. In de loop van de zeventiende eeuw was het landgoed bekend als Hengstmeer. Omstreeks 1760 was het in het bezit van Adriaan David van der Gon, vice-admiraal van Holland en West-Friesland. Deze man heeft waarschijnlijk de naam veranderd in Goeree. Althans sinds die tijd werd het vermeld als 'vanouds genaamd Hengstmeer, nu Goeree'. Op 19 juni 1829 veranderde het complex van eigenaar voor de som van elfduizendvijfhonderd gulden. De gelukkige is dan Hubertus Petrus Schillemans, een grondeigenaar die in Oosterhout woonde.

Landgoed Goeree op een kaart uit 1840 (Bron: Nationaal Archief NL-HaNA_4.TOPO_9.176)
Landgoed Goeree op een kaart uit 1840 (Bron: Nationaal Archief )

Landgoed Goeree kwam later in de negentiende eeuw in het bezit van de welgestelde redersfamilie Smelt uit Amsterdam. Die zocht een vakantiehuis en jachtverblijf ver weg van de hectiek van de hoofdstad. Enige tijd was het landhuis zelfs de plek waar de familie woonde. Amsterdam hadden ze achter zich gelaten. Maar wanneer begin vorige eeuw Hubertus Smelt en zijn vrouw Jurriaantje kort na elkaar overlijden, besluiten de meest volwassen kinderen, om het huis te verkopen. In het huis wonen dan nog de twee jongste kinderen, Ad Smelt (1892) en zijn jongere broer Theo (1895). Hun oudere broers en zussen beslissen dat ze naar een internaat moeten. Buurman dr. Marinus Antonie Jacobus Geluk koopt landgoed Goeree, ruim 96 hectare groot, in 1909 voor ƒ 40.000.

Dr. Geluk en zijn landgoederen

Marinus Geluk (geboren in 1861 te Dinteloord) is een opgeleid arts. In 1908 start hij op z’n 46e met offensieve grondaankopen. Zo verwerft hij in dat jaar onder andere Landgoed Lievenshove (Bergen op Zoom) en Landgoed Weltevreden (op de grens van Bergen op Zoom en Wouw). Het jaar erop verwerft hij zoals gezegd het naastgelegen Landgoed Goeree. De aanpalende Hoeve De Kleine Kieviet voegt hij in 1911 aan zijn bezit toe. In goed vijf jaar tijd verwerft Marinus Geluk in tien aankopen circa 486 hectaren voor bijna ƒ 250.000. Na de Eerste Wereldoorlog komen daar tot 1922 nog eens 25 hectaren aan grond en opstallen bij, terwijl hij slechts zo’n 10 hectaren verkoopt.

In 1923 brengt hij zijn hele bezit onder in N.V. Cultuuronderneming Zoomland. Hij is dan al vier jaar woonachtig in Antwerpen.

Rally in de buurt van Bergen op Zoom, midden jaren '20. Vermoedelijk is de genomen op één van de landgoederen van Marinus Geluk. Zelf staat hij waarschijnlijk geleund tegen de tweede auto van rechts (N-13880; zie ook detail). De auto daarnaast is van de N.V. Cultuuronderneming Zoomland (N-13879). Uiterst links is op een auto het kenteken N-12024, op naam van J.G. van Breemen te lezen. (Bron: coll. F. van Breemen)
Rally in de buurt van Bergen op Zoom, midden jaren '20. Vermoedelijk is de genomen op één van de landgoederen van Marinus Geluk. Zelf staat hij waarschijnlijk geleund tegen de tweede auto van rechts (N-13880; zie ook detail). De auto daarnaast is van de N.V. Cultuuronderneming Zoomland (N-13879). Uiterst links is op een auto het kenteken N-12024, op naam van J.G. van Breemen te lezen. (Bron: coll. F. van Breemen)

Goeree ging op samen met andere landgoederen in wat we nu kennen als Landgoed Zoomland. Eind jaren dertig was er een brand, het huis liep zware schade op. Korte tijd later is alles gesloopt. Slechts het rechthoekige terrein met de gracht en brug herinneren nog aan wat was. Sinds 1972 maakt het met het hele omliggende gebied deel uit van de eigendom van Brabants Landschap. De naam van het hele gebied werd toen Zoomland. En dat is nog steeds zo.

Dr. Geluk (waarschijnlijk), detail van de vorige foto
Dr. Geluk (waarschijnlijk), detail van de vorige foto

Suikerfabriek

Marinus Geluk richt in 1908 met drie andere investeerders de Coöperatieve Beetwortelsuikerfabriek Dinteloord op. Hij faciliteert de start door met hypothecair onderpand garant te staan voor grote leningen. Tegenwoordig is het nog steeds één van de twee operationele suikerfabrieken van de Suiker Unie.

Dit verhaal is een bewerking  van het artikel Landgoed Goeree verdwenen maar niet vergeten van Jan van de Kasteele (25 mei 2011), aangevuld met eigen archiefonderzoek.

Aanvullingen

Willem Kruf ging op 21 augustus 2021 foto's maken op het landgoed Goeree, zoals het er anno 2021 bij ligt. En hij stuurde ook de tip van Hans Jordans door: een portret van Adrian van der Gon (zie het verhaal hierobven). Dank daarvoor, Willem!

Oprit vanaf toegangspad linkerzijde naar buitenverblijf
Oprit vanaf toegangspad linkerzijde naar buitenverblijf


Pad ter hoogte van oprit buitenverblijf richting Klaverveldenweg
Pad ter hoogte van oprit buitenverblijf richting Klaverveldenweg


Gracht voorzijde met oprit vanaf pad links naar buitenverblijf
Gracht voorzijde met oprit vanaf pad links naar buitenverblijf


Gracht rechts van buitenverblijf vanaf doorgaand pad
Gracht rechts van buitenverblijf vanaf doorgaand pad


Gracht links van buitenverblijf vanaf doorgaand pad
Gracht links van buitenverblijf vanaf doorgaand pad


Gracht achterzijde met links de gracht richting wandelpad

Gracht achterzijde met links de gracht richting wandelpad


 

Reacties (7)

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper bhic zei op 19 augustus 2021 om 14:07
Wat fijn dat het verhaal over dit onbekende landgoed nu dankzij jou niet verloren gaat, Marc! Hartelijk dank voor het delen van deze uitgebreide geschiedenis. Overigens erg jammer dat het huis zelf gesloopt is en we het dus niet meer kunnen bewonderen.
Hans Jordans zei op 19 augustus 2021 om 22:08
Er zijn nog wel foto's van het huis. Ik zal er een naar jullie opsturen voor bijplaatsing. Het is ooit van het internet geplukt en dus toch al snel 100 jaar oud.

(Noot door forumbeheer: Inmiddels is de foto door Hans opgestuurd:)




















Willem Kruf zei op 20 augustus 2021 om 21:13
Het huis is dan wel verdwenen. De gracht of watergang rond het buitenverblijf is nog goed te zien in het (bos)landschap. De ligging is tegen een bestaand wandelpad.
Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 23 augustus 2021 om 11:32
Bedankt voor je reactie Willem. Er is dus toch nog herkenning in het landschap te vinden van dit eens zo mooie huis.
Willem Kruf zei op 23 augustus 2021 om 16:51
Na wat googlen kan worden gesteld dat Goeree staat voor Goede Re(e)de. Door mij vrij vertaalt als "Veilige thuishaven". Dat Van der Gon, die leefde van 1717 tot1792, die naam koos is voor mij verklaarbaar, want als kapitein, schout-bij-nacht ging hij met verschillende marineschepen naar verre en onrustige gebieden bijvoorbeeld West Indie en Algiers.
Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 23 augustus 2021 om 20:37
Bedankt voor deze aanvullingen en linkje, Willem. Een goed gekozen naam voor dit huis.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:
Doe mee en vertel jouw verhaal!