skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman Bhic

Oorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Marietje van Wamel

Maria Henrica Gerarda (roepnaam Marietje) van Wamel werd op 4 januari 1940 geboren als het derde kind van Marinus (roepnaam Mari) van Wamel en Clara (roepnaam Claar) van Kempen. Het stel was op 15 juni 1936 in ’s-Hertogenbosch getrouwd. Na hun huwelijk kwamen ze na een korte periode op het Eikendonkplein te wonen op het adres Zuidoosterfront 46 in de Graafsebuurt.


Moeder Clara van Kempen samen het haar broer Gerard
aan het werk in de schoenmakerij aan de Graafseweg
(familie album Van Kempen; datum onbekend)

 


Marinus was schilder van beroep en in de oorlogsjaren werd hij vrijwilliger/medewerker bij de brandwacht. De vader van Clara was schoenmaker geweest maar was al vrij vroeg overleden (1924; 49 jaar oud). Haar broer Gerard had ergens in de jaren dertig de schoenmakerij van vader op Graafseweg 85 overgenomen. Clara kende in de schoenmakerij de knepen van het vak en kon dan ook regelmatig in de zaak van haar broer aangetroffen worden.

De ramp van 22 oktober 1944

In de tweede helft van oktober 1944 werd duidelijk dat er acties op komst waren van de geallieerden om ‘s‑Hertogenbosch van de Duitse bezetters te bevrijden. In de nacht van zaterdag 21 op zondag 22 oktober werd de stad zwaar bestookt met artillerie-geschut vanuit het zuiden en oosten en met een concentratie op de Graafsebuurt waarin zich het Duitse hoofdkwartier bevond.

De zondag begon daarna rustig en zonnig. Clara wilde samen met Marietje ter kerke gaan in de Bartjeskerk aan de Graafseweg. Vader Marinus zag dat niet zitten en bleef met de drie overige kinderen thuis: ‘er was teveel lawaai en dreiging in de lucht’ zoals hij van zijn opleiding tot brandwacht had overgehouden. Toch ging Clara met Marietje op weg.


De enige foto van Marietje van Wamel
(familiealbum Van Wamel; datum onbekend)


Op weg naar de kerk werd Marietje ernstig verwond door de scherf van een explosief van geallieerde oorsprong. Het kindje werd zwaar gewond naar het ziekenhuis gebracht waar het later in de middag overleed.

Clara’s moeder verliest op één dag een kind en een kleinkind

Clara’s moeder woonde dichtbij op Graafseweg 85 en kreeg al snel te horen welk droevig lot haar kleinkind had getroffen. In de loop van de middag werd het voor haar nog erger toen zij vernam dat ook haar oudste zoon Gerard door oorlogsgeweld was omgekomen op de Graafseweg: hij was op weg naar het veilige onderkomen bij zijn schoonouders in Hintham waar hij eerder op de middag zijn gezin al had ondergebracht.


 Aangifte door vader Marinus van het overlijden van Marietje van Wamel op 27 november 1944


Vlakbij de woning in Hintham werd hij door geallieerd artillerievuur getroffen en gedood. Twee doden in het éne gezin van weduwe van Kempen-Coret op die rampzalige dag van 22 oktober 1944 waarop de bevrijding van ’s‑Hertogenbosch werd ingezet – en 5 dagen later tot het gewenste resultaat zou leiden.


Bidprentje Marietje van Wamel
(familiealbum Van Wamel)

Begraven op Orthen

Het duurde tot 27 november 1944 voordat vader Marinus het overlijden van Marietje in ’s‑Hertogenbosch meldde. De stoffelijke resten werden op Orthen begraven. In het register van de begraafplaats Orthen zijn geen gegevens van de begrafenis of het graf terug te vinden. Op een onbekend tijdstip is het graf van Marietje geruimd. In de eerste jaren na haar overlijden ging het gezin Van Wamel met enige regelmaat naar het graf van Marietje. Al snel echter werden dergelijke bezoeken hoe langer hoe zeldzamer.

Verborgen verdriet – kaarsje van Marietje

‘Over Marietje werd thuis nooit gesproken’ – aldus broer Mari die zelf na de oorlog in 1945 geboren werd. Maar, zegt hij, ‘zo nu en dan waren gebeurtenissen in de familie die duidelijk maakten hoe diep het verdriet om het verlies van Marietje op 22 oktober 1944 zijn sporen bij vader Mari, moeder Claar en oudste dochter Mien levenslang had nagelaten’.

Mari koestert, met zijn gezin, het ‘kaarsje van Marietje’ dat bij de dodenherdenking van 2018 in de Casinotuin van de stad stond opgesteld als een van de meer dan 900 kaarsjes ter herdenking van de omgekomen oorlogsslachtoffers van de stad.


Het ‘kaarsje van Marietje’:
dodenherdenking
’s-Hertogenbosch 4 mei 2018

 

 

 

 

Reacties (2)

Ria de Kuijper van Wamel zei op 16 september 2021 om 12:03
Een mooi verslag, dit gaat over mijn zusje Marietje, ik ben haar jongste zusje en ook met de zelfde namen en roepnaam Marietje. De foto van Marietje heb ik ook. Ik ben van 29-09-1946.
Thuis werd er niet over gesproken, ik kan het mij niet herinneren, ik ben wel een keer met mijn moeder naar het kerkhof in Orthen geweest het graf gevonden, met een houten kruis met 3 namen erop, omdat daar 3 kinderen lagen, was wel indruk wekkend. Alles mooi verwoordt. Dank u wel.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 17 september 2021 om 14:32
Veel dank voor je vriendelijke woorden, Ria, alle complimenten gaan naar de schrijver Pieter van der Schoot.

Maar vooral dank dat je hier op deze plek reageert. Wat moet het bijzonder zijn om op te groeien met dezelfde naam als je overleden zusje, om dat zo met je mee te dragen. Heel indrukwekkend om te lezen.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:
Doe mee en vertel jouw verhaal!