skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Marte Stoffers
Marte Stoffers Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Marte Stoffers
Marte Stoffers Bhic

Persoonlijke handschriften

Het heeft me altijd al gefascineerd eigen handschriften te zien, zoals van mijn verre voorouders die hun krabbel plaatsten op de trouwakte in 1897 van hun dochter, mijn overgrootmoeder. Mensen die je nooit gekend hebt. Alsof je ze op die manier toch nog even aan kunt raken.

Reproductie van een portret van Maria Kruijsen door haar vader (foto: Nel van Doorn)
Reproductie van een portret van Maria Kruijsen door haar vader (foto: Nel van Doorn)

Zo was ik ook blij verrast met het onverwacht in handen krijgen van het handschrift van de Boxtelse kunstschilder Jan Kruijsen. Het "schilderijtje" waar het hier over gaat, was een Marktplaats-aankoop.

Klein maar fijn dachten wij nog en het kreeg een mooi plaatsje. Toen ik het trots aan medeheemkundelid Christ liet zien, vroeg hij of hij het eens nader mocht bekijken. Hij kende het werk, maar in groter formaat, dus was benieuwd naar de herkomst.

Na voorzichtig de lijst opengemaakt te hebben, kwam er zoals we al gezien hadden, een ansichtkaart uit met de afbeelding van Maria Kruijsen, de dochter van Jan. Tot onze verrassing achterop het handschrift van de meester.

Handschrift van Jan Kruijsen op de prentbriefkaart (foto: Nel van Doorn)
Handschrift van Jan Kruijsen op de prentbriefkaart (foto: Nel van Doorn)

Een vondst die best “wereldkundig” gemaakt had mogen worden, ware het niet dat ik gewoon vergeten ben om het aan de krant door te geven. Zo blij was ik er mee! Maar het is nooit te laat, vandaar dat ik het graag nu wil delen.

Wie was Maria?

Van Jan Kruijsen was bekend dat hij behalve “unne aorige” kunstschilder ook een vader was van een groot gezin waar hij nauwelijks naar omkeek. Het is dan ook geen wonder dat de kinderen daar veel narigheid van ondervonden hebben.

Maria, ook wel Mieke, genoemd, werd op 7 februari 1899  in Boxtel geboren als tweede kind van Jan Kruijsen en Barbara van Dijk. In het gezin Kruijsen werden totaal vijftien kinderen geboren van wie er negen al vroeg zijn overleden. Samen met broer Antoon heeft Maria hun zware jeugd wel het meest bewust meegemaakt.

Toen Frank van Doorn het boek over het leven van Jan Kruijsen schreef [De Brabantse kunstschilder Jan Kruijsen (1874-1938) : Het leven is de grootste kunst, Schijndel/Boxtel (2017). Redactie], maakte hij kennis met Henk en Betty van de Hurk uit Boxtel, goede vrienden van Maria.

De Woenselse toren (foto: Huub van Doorn)
De Woenselse toren (foto: Huub van Doorn)

Henk kon veel en met liefde over Maria vertellen. Met zijn vrouw heeft hij veel contact met Maria gehad, tot haar overlijden aan toe. Ze deelden namelijk samen hun voor passie voor schilderen en muziek. Volgens Henk was het dan ook eeuwig zonde dat zij het nooit verder heeft gebracht in de muziekwereld als gevolg van haar angst om voor publiek op te treden. Een bijzondere vrouw die nu voortleeft in haar schilderijen.

Dat haar jeugd op zijn minst gezegd traumatisch was, bleek wel uit het feit dat ze geen stap meer wilde zetten in de Oude Woenselse Toren in Eindhoven, hun noodgedwongen verblijf rond 1911. Dat bleek toen Henk jaren later tijdens een autoritje Maria voorstelde om daar eens een bezoekje te brengen en een onvermurwbaar “nee” als antwoord kreeg. Heel begrijpelijk als je het hele verhaal kent.

Het verhaal

Vanwege een forse huurachterstand werd de familie in 1911 uit huis gezet en vonden zij onderdak in de oude Woenselse toren.

Toen was het niet meer dan een vochtige bouwval die niet voor bewoning geschikt was. Maar het had een dak. Dat het kerkhof ernaast geen speelplek was voor de kinderen bleek al snel toen broer Antoon in een vers gedolven graf viel en daar een nacht in heeft gezeten omdat hij er niet zelf uit kon klimmen. Het overlijden van twee broertjes binnen een week die daar in de toren opgebaard hebben gestaan was de zoveelste zwarte bladzijde in hun jeugd. Volgens Maria waren ze van de honger gestorven.

Schilderij van de toenmalige Woenselse toren door Jan Kruijsen
Schilderij van de toenmalige Woenselse toren door Jan Kruijsen

Bij gebrek aan beter lagen de kinderen opgebaard op laddertjes. Als je de latere schilderwerken van broer Antoon (Kruijsen) naast elkaar zet, dan zie je de laddertjes en de dood als thema regelmatig terugkeren.

Toen in 1915 moeder Barbara tijdens de bevalling samen met haar zestiende kind stierf en ze enkele dagen later “met het kind op de arm” begraven werd, was het drama compleet.

Vader Jan slaagde er op wonderbaarlijke wijze in om in een keer al zijn schilderwerken te verkopen, bracht met het geld zijn kinderen overal onder waar hij ze kwijt kon en trok de wereld in. Antoon en Maria hebben hun vader nog een tijdje gezelschap mogen houden totdat ook Maria een onderkomen kreeg in een klooster.

"Stripverhaal" op de achterzijde van een schilderij van Jan Kruijsen (collectie F. Speetjens)
"Stripverhaal" op de achterzijde van een schilderij van Jan Kruijsen (collectie F. Speetjens)

Hier werd haar zangtalent en pianospel verder ontwikkeld en later ging zij vrijwillig verzorgend werk doen. Dat vader Jan zijn dochter graag tekende, blijkt wel uit een stripverhaal wat achterop een schilderij gevonden werd. Frits Speetjens, die ons hierop attendeerde, is de trotse bezitter van dit schilderij.

Voorzijde van het schilderij van Jan Kruijsen, waarop het "stripverhaal" staat  (collectie F. Speetjens)
Voorzijde van het schilderij van Jan Kruijsen, waarop het "stripverhaal" staat  (collectie F. Speetjens)

Huize De Krekel in Handel was sinds 1949 Maria’s thuis, waar zij zeer eenvoudig leefde. Haar AOW zou haar eerste echte inkomen zijn geweest, maar ze was tevreden.

 

Reacties (10)

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 13 december 2022 om 12:13
Wat een mooi verhaal, Nel, en ja, zo'n handschrift brengt die persoon (gevoelsmatig dan) bijna tot leven hè? En dank dat je ons laat kennismaken met Maria (Mieke) Kruijsen en haar bijzondere verhaal.
Nel van Doorn zei op 19 januari 2023 om 14:48
Graag gedaan!
Hans Kanters zei op 19 januari 2023 om 19:49
Bijzonder verhaal op het eind wordt Huize de Krekel in Handel genoemd. Ik woon al mijn hele leven 57 jaar in Handel en Gemert. En als lid van de Heemkundekring meen ik veel te weten maar Huize de Krekel zegt mij helemaal niets??
Nel van Doorn zei op 19 januari 2023 om 20:57
Helaas weet ik haar adres niet maar het huisje werd met name diverse keren genoemd in de documentatie van het voormalige Kruijsenhuis. Ook op haar bidprentje staat het speciaal genoemd. Helaas lukt het niet om het hier te publiceren. Maar ik wil best het prentje via e-mail toesturen als u dat wil.
Hans Kanters zei op 19 januari 2023 om 22:33
Oh als u dat zou willen doen graag. Want heb het reeds gecheckt bij een ander maar ook die wist van niets.
Mail adres hanskanters5@gmail.com
Nel van Doorn zei op 20 januari 2023 om 13:38
Hallo Hans, Ik heb contact gehad met de vrienden van Maria en ze schreven me zojuist dit;
Het huisje van Maria lag tegen de tuin van Huize Padua, we gingen vaak in die tuin wandelen.
Komend vanaf Boekel was er voorbij Huize Padua een straatje linksaf, daarin was de poort naar Maria. Zij noemde het straatje Rue de la Pis ( pisstraatje) vanwege de vele cafébezoekers die daar in dat straatje aanlegden.
Maria’s woninkje stond achter een hoge heg, onzichtbaar vanaf de straat en zonder bel. Maria had ook geen voordeur.
In de tuin stond ook een stacaravan, waarin ze werkte.
Er zal niets meer van over zijn, misschien zijn er nog oude dorpsbewoners die nog iets weten.
Ik hoop dat dit verhaal je iets verder helpt.
Groeten van Henk en Betty,
Hans Kanters zei op 20 januari 2023 om 17:48
Hallo ik heb ook het bidprentje ontvangen en daaruit begrijp ik dat ze tot 1983 in Handel heeft gewoond. Dat zou aan de Heereveldseweg zijn. En het cafe wat je beschrijft moet D'n Herd zijn. Dat is het nu niet meer maar toen nog wel.
Maar het huis van Maria lag tegen de tuin van Huize Padua. Maar de afstand tussen beide is dusdanig groot dat ik me niet voor kan stellen dat dit tegen elkaar lag??
Ik ga in ieder geval navraag doen alvast bedankt.
Groeten Hans
Arnoud Martens zei op 21 januari 2023 om 21:30
Hallo Hans
Het adres van het houten huisje is Heereveldseweg 15 in Handel. Het houten huisje staat er nog steeds en is mogelijk in gebruik als opslagruimte. Het is aan drie zijden omgeven door een hoge heg en het dak is overgroeid met klimop en daarom zie je het bijna niet staan. In mijn jonge jaren woonde juffrouw Maria - zo noemden we Maria Kruijsen toen - samen met haar hondje. We zagen haar wel eens op een solexje langs de speelplaats van de school tuffen richting Gemert, met het zwarte hondje in de bagagetas. Dat was in die tijd wel een apart gezicht. Maria kwam vaak bij haar achterburen - Piet en Lena Maas - die een kruidenierswinkel hadden en waar Maria graag een vorkje mee prikte. Ook in de begintijd van de carnavalsviering in Handel - midden jaren zestig - was ze graag van de partij. In het Jubileumboek van Handel 800 "Van Haenle tot Handel" staat op bladzijde 244 een stukje met drie foto's over Maria Kruijsen. Op een van die foto's is Huize "De krekel" te zien. Maar zlf heb ik die naam nooit gehoord of op het huisje zien staan.
Alice Theunissen - vd Liefvoort zei op 19 december 2023 om 13:54
Wij, mijn vader en kunstschilder uit Uden, Jan van de Liefvoort en mijn zus, kwamen regelmatig bij Maria in haar huisje. Haar hondje Baika mocht je niet in de ogen kijken, dan werd hij vals. Hahaha dát heeft indruk gemaakt. Mijn vader had een mooie buste van Maria in zijn atelier staan. Toen we een keer langs kwamen vroeg ze met haar breekbare stem; Wie is U? Ze zag niet meer goed. Warme herinneringen aan haar én de tijd met mijn vader........
Nel van Doorn zei op 19 december 2023 om 23:52
Prachtige herinnering!!
Dankuwel!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:
Geef mij een andere som.