skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen Bhic

Mijn dienstweigering

In 1984 moest ik opkomen voor mijn nummer, zoals dat heet. Ik maakte gebruik van de mogelijkheid om te weigeren. Hieronder een korte beschrijving van de verschillende stappen van dat proces met mijn motivatie.



Ik ben van bouwjaar 1958. In die tijd bestond er nog dienstplicht. Alle jongens moesten 14 maanden verplicht in dienst, in het leger, om in geval van nood het land en de bevolking te kunnen beschermen. Nobele gedachte.

De dienstplicht of conscriptie is in Nederland ingevoerd na inlijving van ons land bij Frankrijk in 1810. Napoleon is weliswaar twee keer verslagen op het slagveld, maar sommige van de Franse organisatiemodellen hebben hem eeuwenlang overleefd. Pikant detail: van al mijn voorvaders in rechte lijn heeft er maar eentje daadwerkelijk zijn dienstplicht vervuld. Dat was de eerste die op moest komen: Joannes de Brouwer die in 1830 werd opgeroepen. Kort daarna brak de Belgische Opstand uit en moest hij het geoefende in de praktijk gaan brengen. In het militieregister staat dat hij is gedeserteerd. Dat deden wel meer Brabanders in die tijd. Dat was ook betrekkelijk eenvoudig aangezien je hier een groot familienetwerk tot je beschikking had. Bij zijn huwelijk in 1847 overlegde hij wel keurig een bewijs dat hij zijn dienstplicht had volbracht. Dus geen paniek!

Er waren meerdere omstandigheden voor mijn voorvaderen om geen dienstplicht te hoeven vervullen. Voor Johannes Cornelis de Brouwer, mijn overgrootvader, was dat economische onmisbaarheid: hij was de enige zoon in huis. Mijn opa Bernardus de Brouwer had twee oudere broers die al in dienst waren geweest. Dan gold de broederdienst en hoefden de volgende broers niet meer op te komen. Dan zijn we bij mijn vader aanbeland, die de jongste van het gezin was en met twee broers boven hem ook aan de dienstplicht ontsnapte. Mijn broer werd afgekeurd. Let wel: hij honkbalde op het hoogste niveau en studeerde aan de Sportacademie in Tilburg. Voor mij was er daarom geen enkele excuus of uitweg meer: ik moest toetreden tot het leger der dienstplichtigen. Hoera!

In het op jaargroep georiënteerde en geënte systeem van de staat ben je dan op 19-jarige leeftijd rijp om gekeurd te worden voor dienstplicht. Ik was daarop geen uitzondering. Veel van mijn klasgenoten waren geboren in 1959 en kregen collectief vrijstelling. Mazzelaars. Mijn dienstplicht zou volgens schema in 1978 beginnen.


MIjn keuringskaart

De toekomstige dienstplichtigen moesten een keuring ondergaan. Die eer viel mij te beurt op 2 december 1977, vlak voor mijn 19de verjaardag. Ik moest me melden in Breda. Van die dag herinner ik me niet zo heel veel meer. Wel dat ik het niet al te serieus nam en snel optrok met een mede te keuren jongeman die het allemaal niet zo zag zitten. Er waren een paar knapen die mochten meteen naar huis omdat ze niet voldoende taalvaardig waren. Ik doorliep netjes de verschillende keuringsonderdelen en daarvan heb ik als getuigen de stempels op mijn keuringskaart. Ik herinner met nog wel een gesprek dat onderdeel van de procedure was. Daarin werd ik bevraagd door een militair die mij probeerde de officiersopleiding aan te smeren. Meer geld, meer verantwoordelijkheid en vooral: langere diensttijd. Ik bedankte voor de eer. Aan het eind van de rit bleek ik goedgekeurd te zijn. Op 20 december 1977 ontving ik daarvan bericht.

Goedgekeurd dus. Nu maar wachten op de oproep. Ik heb nog een brief van 29 november 1978 waarin ik uitstel kreeg van eerste oefening omdat ik een studie volgde. Dat was de lerarenopleiding aan het Mollerinstituut in Tilburg voor de vakken geschiedenis en aardrijkskunde. Voorlopig hoefde ik daarom niet in dienst. In het begin van 1984 deed ik nog een poging om onder de dienstplicht uit te komen door een verzoek in te dienen waarin ik aangaf dat ik door wilde met een eerste graads opleiding geschiedenis. Dat verzoek werd afgewezen omdat ik te oud was. Dat kon alleen in het jaar waarin je 25 werd en in 1984 zou ik 26 worden. Jammer!

Nog voor het behalen van het diploma, ik deed er langer over dan officieel mocht, volgde de onherroepelijke nieuw oproep op 4 september 1984. In de eerste week van januari 1985 zou het zover zijn: ik mocht het land gaan dienen. Op 26 november volgde de definitieve oproep: 8 januari 1985 moest ik me melden in de Korporaal van Oudheusdenkazerne in Hilversum bij het opleidingscentrum van de militaire geneeskundige dienst. Tijd om in actie te komen.

Ik schreef op 12 december 1984 dat ik gebruik wilde maken van de wet gewetensbezwaren. Binnen een week kreeg ik opnieuw uitstel van eerste oefening en een vragenlijst toegestuurd. In het voor mij kenmerkende tempo kreeg ik op 31 januari 1985 een herinnering dat ik de toelichting, mijn met redenen omkleed verzoek tot dienstweigeren, nog niet had ingestuurd. Of ik dat alsnog wilde doen. Maar natuurlijk. Ik moest nog even nadenken.


Mijn bezwaarbrief (klik om te vergroten)

In mijn bezwaarbrief gaf ik een aantal redenen op waarom ik geen deel wilde uitmaken van het militaire systeem. Als eerste benoemde ik de situatie waarin je het leven van andere mensen moest beëindigen, omdat iemand anders je in een situatie heeft geplaatst waar je niet uit vrije wil zou willen verkeren. De geweldsspiraal waar je in terecht komt als je kiest voor geïnstitutionaliseerd geweld als oplossing voor problemen. De afbrokkelende morele waarden in tijden van oorlog die mensen achteraf nog jarenlang problemen kan opleveren en het gebruik van atoomwapens, dat ik impliciet zou goedkeuren als ik in dienst zou gaan. Tot slot was ik van mening dat het geld dat aan defensie werd besteed beter naar andere doelen kon gaan zoals onderwijs en gezondheidszorg en de derde wereld.


Klik om te vergroten

Op 28 februari is mijn bezwaar geschreven. Ik bezit nog een kopie van die brief. Daarmee had ik alvast twee maanden gewonnen. Waarom? Geen idee. De bureaucratie bij de commissie werkte sneller. Op 11 maart ontving ik de uitnodiging om mijn bezwaren mondeling toe te lichten op 27 maart. Dat gesprek zou plaats vinden in een gebouw van de indelingsraad aan de Fellenoordstraat in Breda.

Dit keer zorgde ik er voor op tijd aanwezig te zijn. Waarom je gesprekspartners op voorhand al agiteren? Ik herinner me een mevrouw die het gesprek met mij voerde. Zij zaagde me behoorlijk door over mijn motivatie en probeerde allerlei situaties te schetsen die mij tot gewelddadige actie zouden doen overgaan. Ik gaf geen krimp. Voor elke situatie wist ik een geweldloze oplossing zonder me aan verzet of iets dergelijks te onttrekken. Curieus, want dat deed ik op dat zelfde moment ook: ik pleegde geweldloos verzet tegen het leger. Het gesprek verliep goed. Dat is natuurlijk makkelijk te zeggen nu 30 jaar later, maar dat voelde ik op dat moment ook. Dat zei natuurlijk nog niets over het vonnis.

Dat vonnis volgde op 9 mei toen ik de verlossende brief ontving. Mijn bezwaren waren erkend als ernstige gewetensbezwaren. Daarmee was ik ontslagen van militaire dienst. Mijn verzet was succesvol geweest. Ik was opgelucht.

Op naar de vervangende dienstplicht!



Reageren of oud materiaal sturen

Heb jij nog levendige herinneringen aan de protesten en jeugdcultuur van de jaren '60, '70 en '80? Reageer dan hieronder, deel je herinneringen en vul deze pagina aan. Of stuur ons foto's en ander oud materiaal, om op de site te plaatsen. Klik hier voor alle contactmogelijkheden. Of mail direct naar info@regionaalarchieftilburg.nl of info@bhic.nl.

Meer over protest en jongeren in de jaren '60, '70 en '80

Meer over dienstweigeren

Reacties (9)

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 17 juni 2022 om 19:59
Mooi, deze persoonlijke inkijk in je dienstweigering, Luud (en die foto - je haar, de trui! - het maakt het plaatje compleet ;)
ELMY Weijtmans zei op 21 juni 2022 om 20:59
Nu ietwat korter haar, maar nog steeds herkenbaar. Mooi verhaal.
Jack Renders zei op 23 juni 2022 om 12:40
Uit het verhaal maak ik op dat er geen echte sprake was van gewetensbezwaren maar gewoon van geen zin hebben om - nu nog, na zolang uitstel- er toch aan moeten te geloven.
Ik heb daar als voormalig dienstplichtige die 21 maanden heeft gediend geen goed woord voor over. Kijk eens wat er nu gebeurd in Ukraine Hoe moet daar een weigeraar, die zijn landgenoten er alleen voor op laat draaien worden beoordeeld? Medeschuldig aan de dood van talloze vrouwen en kinderen?
Peter Timmermans zei op 23 juni 2022 om 22:07
Ik heb een geweldige tijd doorgebracht in militaire dienst. Aangevraagd en toegestemd bij de marechaussee voor 21 maanden ! Rijbewijs gehaald en heel veel met een jeep gereden naar Duitsland en 5x Frankrijk om colonnes te begeleiden en verkeer te regelen op zeer drukke kruispunten (weinig of geen stoplichten in 1959). Heerlijk sporten, 2 zwemdiploma's gehaald.
De kameraadschap onder elkaar was helemaal geweldig. Veel levenservaring opgedaan, dus zonder pappie en mammie !
Had dit nooit willen missen !
Luud de brouwer
Luud de brouwer ratilburg zei op 27 juni 2022 om 13:25
@Elmy
Dank voor je reactie Elmy. Ik weet niet of iedereen me nog zou herkennen ;)
Luud de brouwer
Luud de brouwer ratilburg zei op 27 juni 2022 om 13:38
@Jack
Dank voor je reactie Jack. Iedereen mag eigen keuzes maken. Dat even vooropgesteld. Jij hebt je eigen keuze gemaakt, daar heb ik geen probleem mee.
Volgens mij moet je je altijd realiseren dat niet ieder mens hetzelfde is. In vergelijkbare situaties maken mensen eigen afwegingen en eigen keuzes. Dat ik niet in het leger ben geweest betekent niet dat ik alles lijdzaam onderga. Er zijn andere manieren van verzet zoals bv. opvang van vluchtelingen, opnemen van onderduikers, koerieren. e.d. Allemaal legitieme en noodzakelijke vormen van verzet. Alleen hoef je daarvoor geen geweer in de hand te nemen.
Luud de brouwer
Luud de brouwer ratilburg zei op 27 juni 2022 om 13:41
@Peter
Dank voor je reactie Peter.
Je bent er nog steeds enthousiast over! Mooi om dat te lezen. Ik geloof erg in vrijheid. Jij en ik hebben een andere keuze gemaakt en zijn er allebei beter uitgekomen. Hoe mooi is dat!
Martien van Dooren zei op 28 juni 2022 om 15:01
Mijn schooltijd viel samen met de oorlog, halve tijd was die gesloten door gebrek aan kolen en stookhout of was hij gevorderd door de soldaten. Toen de zes jaar om waren verlieten wij het schoolgebouw. GEEN enkele tegemoetkoming, advies, begeleiding of wat dan ook, zoek het zelf maar uit.
Twee jaar na onze schooltijd is de brugklas ingevoerd, vijf jaar na onze schooltijd werd er een groot bedrag op de staatsbegroting uitgetrokken voor het HOGER ONDERWIJS, daar werd het KADER gevormd.
Toen ik negentien was werd ik opgeroepen voor het leger, de BEVOORRECHTE HEREN waren vrijgesteld van dienstplicht. Op mijn zevenentwintigste ben ik getrouwd, mijn vrouw werkte vijf dagen buitenshuis en ik had een winkel opgestart in gereedschap en aanverwante artikelen. Juist in die tijd is onze afdeling opgeheven en werden wij GEDWONGEN dienst te nemen bij de BB of Nationale Reserve. De zaterdag had mijn vrouw ingepland voor huishoudelijk werk, juist dan moest ik AANTREDEN, de BEVOORRECHTE HEREN waren hiervan weer van VRIJGESTELD.
Na enige tijd ben ik niet meer gegaan. Op een dag verschenen er twee mannen van de Militaire Politie; alles inleveren en kreeg een formulier waarop stond: ONEERVOL ONTSLAG. Dat hield tevens in dat ik nooit een baan bij de overheid kon krijgen, zoals de spoorwegen, gemeente, PPT , kadaster, waterschap , douane. Bij navraag kreeg ik enkel te horen: ”De een moet nu eenmaal meer doen als de ander”
Netjes verdeeld, die diensttijd?
Luud de brouwer
Luud de brouwer ratilburg zei op 29 juni 2022 om 09:20
@Martien
Voor iedereen die het heeft moeten ondergaan is de diensttijd en de dienstplicht een persoonlijke ervaring. Voor sommigen heeft het vrienden voor het leven opgeleverd, een mooie serie ervaringen en voor anderen was het een moeilijke tijd.
Wat jij beschrijft valt onder de laatste categorie. Ik ben benieuwd of iemand zich herkent in jouw verhaal. Dank voor het delen.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!