skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Jaël Jonkman
Jaël Jonkman RA Tilburg
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Jaël Jonkman
Jaël Jonkman RA Tilburg

Schijnvliegvelden

Behalve echte vliegvelden en landingsstrips legde de Duitse bezetter al vroeg in de Tweede Wereldoorlog ook schijnvliegvelden aan. Ze waren bedoeld om net iets meer op te vallen dan de echte vliegvelden en daardoor bombardementen af te leiden.

Deze tactiek maakte onderdeel uit van de beveiliging van de echte vliegvelden. Ook konden eigen toestellen er in noodgevallen hun bommenlading kwijt. Bijna elke Duitse vliegbasis had wel zo’n Scheinflugplatz. Hoewel de inrichting onderling verschilde, hadden ze allemaal een “startbaan”. Verder werden van hout en zeildoek, als bij het decor van een filmset, hangars gebouwd en meestal waren er modellen van vliegtuigen te vinden. In een aantal gevallen stonden die zelfs op rails, om ze te laten “taxiën”.

De schijnvliegvelden in BrabantDe schijnvliegvelden in Brabant

De tactiek van schijnvliegvelden was redelijk succesvol in het misleiden van de geallieerde vliegers. De nabijheid ervan was niet zonder gevaar voor de bevolking in de omgeving. Dat bij het Riels Hoefke onder Alphen en Riel leidde meermaals tot bombardementen, waarbij in 1943 ook het dorp Riel aanzienlijke schade opliep. Maar naarmate de oorlog vorderde, wisten de geallieerden steeds beter de echte van de schijnvliegvelden te onderscheiden.

In Brabant lagen schijnvliegvelden bij Huijbergen, Nispen, Alphen en Riel (SF37 Kamerun), op de Landschotse Heide bij Oostelbeers (SF38 Dun) en bij Schaijk (SF40 Voskamp).

Van de meeste schijnvliegvelden is weinig meer over. Zowel bij Alphen als bij Oostelbeers staat nog een bunker. Bij het Riels Hoefke zijn ook nog een paar bomkraters te herkennen.

De gegevens van deze tekst zijn grotendeels afkomstig uit het boek van Peter Grimm, Erwin van Loo, Rolf de Winter (red.), Vliegvelden in oorlogstijd : Nederlandse vliegvelden tijdens bezetting en bevrijding 1940-1945, Amsterdam [2009].

Oostelbeers, monument schijnvliegveld (foto: BHIC / Frans van de Pol, 2013)

Oostelbeers, monument schijnvliegveld (foto: BHIC / Frans van de Pol, 2013)

Reacties (21)

Gerrit van Heeswijk zei op 4 juli 2015 om 19:30
Een artikel over schijnvliegveld "De Kiek" oftewel Scheinflugplatz Kamerun (tussen Alphen/Riel en Goirle) is te vinden in het blad van Heemkundekring "De Vye Heertganghen" te Goirle. In jaargang 24, nr. 2 en jaargang 25, nr. 1 en 2 schreven Jan van Eijck en Piet Wiercx een verduidelijkend artikel hierover.
Hans Kanters zei op 23 oktober 2015 om 16:22
Even over het schijnvliegveld bij Helmond is dat op dezelfde plek waar later door de Engelsen een echt vliegveld is gebouwd, dit laatste was bij Brouwhuis.
Paul Huismans
Paul Huismans bhic zei op 26 oktober 2015 om 07:57
@Hans Kanters. In het literatuuronderzoekje voor dit verhaal heb ik geen gegevens gevonden over een schijnvliegveld bij Helmond. Ik ben dus benieuwd of iemand er informatie over heeft.
Met vriendelijke groet
Paul de Rooij zei op 5 november 2015 om 18:31
Kan iemand mij vertellen waar precies het schijnvliegveld bij Nispen heeft gelegen?
Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 6 november 2015 om 11:54
We hopen natuurlijk dat iemand uit Nispen reageert.

Zo niet, dan kunt u bij het Nationaal Archief eens kijken naar kaarten van Roosendaal en Nispen in het Bunkerarchief. In dit archief zijn allerlei strategische objecten opgenomen, zowel van de geallieerden als de duitsers. Ga naar www.gahetna.nl en zoek op inventaris 2.13.167
P.M. de Rooij zei op 9 november 2015 om 12:01
Waarschijnlijk is de vraag m.b.t. het schijnvliegveld bij Nispen opgelost. Het betreft het schijnvliegveld wat behoorde bij Fliegerhorst Woensdrecht, ongeveer halverwege Wouwse Plantage en Nispen. Dhr Marius Broos uit Roosendaal heeft daarover in de Roosendaalse Bode al eens een artikel over geschreven. Het schijnvliegveld bevond zich op de Wouwsche Heide in de directe omgeving van Mariabaan en .Julianaweg. Het misverstand is ontstaan omdat bij de vermelde locaties van de schijnvliegvelden ook Nispen is vermeld. Waarschijnlijk heeft de ontwerper van het kaartje Nispen als een gemakkelijker orientatiepunt aangemerkt dan Wouwse Plantage. De schijnvliegvelden lagen altijd in de directe omgeving van de vliegvelden waarvoor zij die functie vervulden en het liefts zodanig, dat de omgeving zoals wegen, bossen etc, dermate overeenkwamen dat het schijnvliegveld voor het echte werd aangezien.
Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 10 november 2015 om 10:29
Dank voor uw heldere toelichting! Erg leerzaam.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 25 oktober 2019 om 19:08
Dat moet inderdaad een indrukwekkende gebeurtenis worden, Bart. Ben je er die dag bij?
Erwin van de Wiel zei op 19 juli 2020 om 21:57
Ik heb inderdaad ook gelezen en luchtfotos gezien van Vliegveld Helmond Brouwhuis. Ook het voormalige vliegveld op de Molenheide (Mierlo) werd in 1940 weer in gebruik genomen als schijnvliegveld.....Daar stond een bunker voor de Lier van het nepvliegtuig op en neer te trekken, een manschappen bunker en een ammo bunker. Uit die bunker heeft een man granaten meegenomen na de oorlog en wilde het kruit gebruiken voor de schutterij. Bij het ontmantelen van de eerste granaat ging het al mis en blies zichzelf, de schuur waarin hij het deed en de gevels van de 3 huizen eruit. Mijn opa moest daar het gas afsluiten, en bleek achteraf dat er nog 3 scherpe granaten in het puin lagen waar mijn opa over heen moest
Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 20 juli 2020 om 11:01
Bedankt voor je bericht Erwin. Jouw opa heeft dus echt heel veel geluk gehad, die andere granaten hadden ook nog kunnen ontploffen. Blijkbaar waren de granaten die bij deze nep vliegvelden lagen dus wel echt. Levensgevaarlijk natuurlijk.
Erwin van de Wiel zei op 20 juli 2020 om 13:24
Om op Hans Kanters terug te komen, B86 vliegveld Helmond is geen schijnvliegveld geweest en daarom niet opgenomen in de lijst schijnvliegvelden.
Omdat het interessant is, toch een Wiki Pagina voor vliegveld Helmond (Rijpelberg!)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Vliegveld_B.86_Helmond
Mijn vraag zou dan weer zijn, waarom heeft men niet gekozen om vliegveld Mierlo Molenheide weer te reactiveren?
Paul Huismans
Paul Huismans bhic zei op 27 juli 2020 om 11:36
Het vliegveld Molenheide in Mierlo is al in 1922 failliet gegaan. Ik kan me voorstellen, dat het terrein 18 jaar later daar niet zonder meer geschikt voor was.
Paul Huismans
Paul Huismans bhic zei op 8 februari 2021 om 06:31
Bedankt voor de aanvulling, Adri. Dat verhaal over bombarderen van schijnvliegvelden doet op meer plaatsen de ronde.
Bart Beex zei op 11 mei 2021 om 15:56
Is het maar enigszins redelijkerwijs voorstelbaar dat er vanuit Engeland in die tijd, waarin tienduizenden geallieerde piloten hun leven lieten, vluchten worden ondernomen en toegelaten om met houten nepbommen, en dan ook nog eens op lage hoogte bombarderend naar ik moet aannemen, de tegenstander op Monty Python-achtige wijze te informeren?
Paul Huismans
Paul Huismans bhic zei op 12 mei 2021 om 06:48
Het is inderdaad een vreemd verhaal, Bart. En het doet volgens mij over meerdere schijnvliegvelden de ronde. Zou het laden van houten of betonnen bommen te zien moeten zijn in de vluchtgegevens van de geallieerden?
Jeroen van Zuijlen zei op 30 juli 2021 om 16:43
In 2017 heeft mijn vader, Toon van Zuijlen, een bijdrage geleverd in een bijeenkomst van de Heemkundekring Schaijk-Reek wat o.a. over de oorlog en het Schijnvliegveld in de Brobbelbies ging (Voskamp hier genoemd). Wij hadden een boerderij in de Pastoor van Winkelstraat in Schaijk en landbouwgrond in de Palmen liggen, vlak naast de bewuste plek van het schijnvliegveld. Ook wij waren daar vaak land bewerken en de koeien dagelijks melken (in de zomer). Mijn vader vertelde er weleens over, in de oorlogstijd toen hij daar met zijn ouders al veel kwam het land bewerken. En ik kon me er van alles bij voorstellen hoe dat in die tijd zou zijn geweest, zonder de oorlog te hebben meegemaakt.

Mijn vader heeft het zelf als kleine jongen wel meegemaakt en toentertijd ook met zijn eigen ogen gezien. Door Jack Ruijters, voorzitter HKK, is er in de Sprokkeling nr. 32 mei 2017 een stuk geschreven over waar het schijnvliegveld zo ongeveer had gelegen naar aanleiding van een gesprek met mijn vader:
"....Zijn ouders hadden een stuk land van 3 hectare in de Palmen. Als klein kind ging hij regelmatig mee met zijn ouders naar de Palmen, waar de koeien stonden en hij wist zich nog precies te herinneren dat daar het schijnvliegveld was. Samen met Marielle (zijn dochter, mijn zus) en Toon ben ik (Jack Ruijters) naar de Palmen gereden. In een Google Earth plaatje is met een pijl aangegeven waar het schijnvliegveld waarschijnlijk heeft gelegen. Als je vanaf Schaijk door de Palmstraat rijdt langs camping De Maashorst (Hofmans) en helemaal doorrijdt tot je niet verder kunt (staat een hek) en je rechtsaf slaat in de Palmvenseweg, dan kom je bijna op de scheiding tussen Nistelrode en Schaijk. Daar heeft volgens Toon van Zuijlen het schijnvliegveld gelegen. Hij heeft daar het grote houten vliegtuig gezien dat regelmatig met behulp van touwen heen en weer werd getrokken. Hij wist zich ook te herinner dat er licht 'masten' stonden."
Paul Huismans
Paul Huismans bhic zei op 2 augustus 2021 om 09:06
Dank je wel voor je uitgebreide toelichting, Jeroen. Ik heb in die buurt al vaker rondgefietst en kon het dan niet laten om te speuren naar resten van het schijnvliegveld. Maar het lijkt erop, dat er echt niets van over is, hé?

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!